Phật tử tại chùa Soái Sở, tỉnh An Giang (Ảnh: Ngọc Anh/VOV5)

Hiện nay, có khoảng 1,5 triệu người Khmer sinh sống tại nhiều tỉnh thành khác nhau ở Việt Nam, như Cần Thơ, An Giang, Vĩnh Long và Đồng Tháp. Phật giáo Theravada đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội và tinh thần của người Khmer.

Tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng

Luật Tín ngưỡng và Tôn giáo được Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 18 tháng 11 năm 2016 và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2018. Thông qua quy định này, Chính phủ đảm bảo các hoạt động tôn giáo của tất cả các cộng đồng tôn giáo, bao gồm cả cộng đồng người Khmer, được diễn ra trong khuôn khổ pháp luật, đồng thời bảo vệ quyền tự do tín ngưỡng và tôn giáo của họ.

Việc đào tạo, bồi dưỡng và phát triển các nhà lãnh đạo Phật giáo Theravada Khmer luôn nhận được sự quan tâm và hỗ trợ từ Nhà nước và Tăng đoàn Phật giáo Việt Nam. Nhiều tăng sĩ Phật giáo Theravada Khmer đã hoặc đang theo học các chương trình Thạc sĩ và Tiến sĩ Phật học ở nước ngoài, như tại Ấn Độ, Sri Lanka, Thái Lan, Campuchia và Myanmar. Học viện Phật giáo Theravada Khmer, được thành lập ngày 14 tháng 9 năm 2006 tại thành phố Cần Thơ, là một trong bốn học viện trực thuộc Tăng đoàn Phật giáo Việt Nam. Học viện đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo các nhà sư Phật học Khmer, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng giáo dục cho tăng ni tại các chùa Khmer ở ​​vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Ngoài ra, các chính quyền địa phương có đông dân cư người Khmer thường xuyên tận dụng vai trò của các lãnh đạo cộng đồng có tầm ảnh hưởng. Ông Néang Sâm Bô, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân huyện Ô Lâm, tỉnh An Giang, cho biết:

" Huyện Ô Lâm có dân số người Khmer đông đảo. Về tín ngưỡng và tôn giáo, huyện rất chú trọng đảm bảo và tôn trọng quyền tự do tôn giáo cho người dân trong khu vực này. Hàng năm, chính quyền địa phương tạo điều kiện cho người dân tổ chức các lễ hội và hoạt động tôn giáo khác nhau. Huyện cũng tạo điều kiện cho các chùa chiền tổ chức các nghi lễ tôn giáo hàng năm và hướng dẫn các cơ sở tôn giáo để đảm bảo họ hoạt động trong khuôn khổ pháp luật ."

Lễ nghi đón năm mới của người Khmer (Ảnh: VOV)

Chú trọng đến đời sống tâm linh và phúc lợi xã hội

Cộng đồng người Khmer có một nền văn hóa phong phú và đa dạng được bảo tồn từ thế hệ này sang thế hệ khác. Lễ hội là một trong những đặc điểm văn hóa định hình bản sắc văn hóa của người Khmer ở ​​miền Nam Việt Nam. Hầu hết các lễ hội đều gắn liền với tôn giáo và tín ngưỡng, chẳng hạn như: "Sene Dolta" (Lễ tế tổ tiên, một trong ba lễ hội lớn nhất của người Khmer, diễn ra trong ba ngày từ 29 tháng 8 đến 1 tháng 9 âm lịch với nhiều nghi lễ tại chùa chiền). Ngoài ra còn có "Chol Chnam Thmay" (Tết Nguyên đán truyền thống của người Khmer, được tổ chức vào giữa tháng Tư hàng năm); và lễ hội "Ok Om Bok" được tổ chức vào ngày rằm tháng 10 âm lịch hàng năm để tưởng nhớ và tạ ơn Nữ thần Mặt trăng, vị thần được người Khmer tin là người điều tiết mùa màng. Những lễ hội này luôn thu hút một lượng lớn người dân tham gia.

Chùa chiền luôn giữ vị trí quan trọng trong đời sống tâm linh của người Khmer. Hàng năm, chính phủ trung ương và địa phương đều hỗ trợ tài chính để trùng tu, cải tạo các chùa chiền Phật giáo Theravada Khmer, đặc biệt là những chùa ở các vùng khó khăn. Nhờ sự hỗ trợ này, phần lớn các chùa Phật giáo Theravada Khmer đã được trùng tu, trở nên tráng lệ và tiêu biểu hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu sinh hoạt tôn giáo của cộng đồng. Châu Nho, một người dân tộc Khmer sinh sống tại tỉnh An Giang, giải thích:

"Mọi người đến chùa để cầu nguyện cho sức khỏe, bình an, công việc kinh doanh thuận lợi, mùa màng bội thu và một cuộc sống thịnh vượng, hạnh phúc. Điều này cũng giúp cộng đồng thêm hòa thuận và đoàn kết. Tại chùa, chúng ta có thể xem múa Chằn (múa mặt nạ khổng lồ), nghe nhạc Ngũ âm (dàn nhạc truyền thống Pinpeat) và xem kịch Dù kê, vì vậy mọi người cảm thấy rất vui vẻ và phấn khởi."

Phật giáo Theravada Khmer là một tổ chức Phật giáo trực thuộc sự bảo trợ của Tăng đoàn Phật giáo Việt Nam. Do đó, Phật giáo Theravada Khmer luôn sát cánh cùng quốc gia, góp phần xây dựng một đất nước hòa bình và thịnh vượng. Sự quan tâm này của nhà nước là bằng chứng hữu hình và phản ánh sống động về các quyền được đảm bảo về tự do tôn giáo, đời sống tâm linh và phúc lợi xã hội cho người dân Khmer.