Người Êđê ở Ðắk Lắk có đời sống văn hóa đặc sắc và phong phú, được thể hiện qua các hoạt động lễ hội, kiến trúc, đường nét hoa văn trong mỹ nghệ, chế tác đồ dùng sinh hoạt... Một trong những đặc sắc của nghệ thuật tạo hình độc đáo của người Êđê là kỹ thuật trang trí hoa văn trên vải, những tấm thổ cẩm có giá trị văn hóa riêng biệt và là niềm tự hào của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên. Xuân mới, mời quý vị và các bạn về với vùng đất Tây Nguyên để tìm hiểu cách những người phụ nữ Êđê gìn giữ và phát huy nghề dệt truyền thống cùa dân tộc.

Nghe âm thanh bài viết tại đây:

Những ngày đầu xuân, tranh thủ lúc nông nhàn, bà H’Lép Niê (amí Khuýt), ở buôn Buôr, xã Hòa Xuân, thành phố Buôn Ma Thuột lại ngồi tỉ mẩn bên khung dệt. Bà đang hoàn thiện chiếc chăn với nhiều họa tiết hoa văn lạ mắt hình quả trám cách điệu. Đây là họa tiết cổ, rất hiếm gặp, bà mới học được từ lớp truyền dạy nghề dệt. Bà nói: "Người Êđê có nhiều họa tiết như so le, đường kép, nhánh cây, cánh cung, rất nhiều loại. Những loại đó thì mình cũng từng làm qua rồi. Giờ tìm hiểu thêm xem có họa tiết gì mới không thì cũng muốn học hỏi thêm, dù mình cũng nhiều tuổi rồi nhưng vẫn muốn biết thêm nhiều nữa nên vẫn đăng ký tham gia học".
Nghệ nhân hướng dẫn, truyền dạy dệt thổ cẩm cho thành viên Câu lạc bộ - Ảnh: H’Xíu/VOV

Bà H’Lép Niê là 1 trong những thành viên của lớp truyền dạy nghề dệt do bà H Bion Buôn Krông (aduôn K’dăm Săn), ở buôn Cư Dluê, xã Hòa Xuân hướng dẫn. Hơn 60 tuổi, bà H’Bion có gần 50 năm gắn bó với nghề dệt và luôn mong muốn được truyền đạt lại những gì mình biết cho các chị em để mọi người cùng nhau tiếp tục lưu giữ và phát huy nghề dệt truyền thống. Bà tâm sự: "Chỉ mong sao luôn đủ sức khỏe để truyền dạy các chị em, con cháu cách dệt, cách giăng sợi, cách cắt may. Tôi dạy cách nhặt sợi, xếp sợi, xếp họa tiết, cách nâng khung, tạo họa tiết, dệt họa tiết, từ những họa tiết nhỏ đến họa tiết lớn, từ họa tiết đơn giản đến phức tạp. Thứ 2 là cũng mong sao các con cháu hứng khởi, khát khao học dệt học may để lưu giữ".

Lớp truyền dạy nghề là 1 trong các hoạt động của Câu lạc bộ Dệt thổ cẩm truyền thống của người Êđê buôn Drai Hling, xã Hòa Xuân. Được thành lập từ tháng 9/2023, Câu lạc bộ đã tập hợp được gần 30 chị em yêu thích, mong muốn học và phát huy nghề dệt. Các chị được nghệ nhân truyền dạy các kỹ năng dệt cơ bản, cách lên khung, xếp sợi tạo hình hoa văn và tạo khuôn dệt từng sản phẩm cụ thể. Cùng với đó, câu lạc bộ được hỗ trợ khung dệt, máy vắt sổ, máy khâu… để học viên thực hành. Chị H Nga Byă, Chủ nhiệm Câu lạc bộ, cho biết: "Chúng tôi vận động chị em tập hợp lại cùng sản xuất ra các sản phẩm thổ cẩm như váy áo, túi xách, khố, chăn theo truyền thống để không bị quên lãng, mai một nghề truyền thống của ông bà ngày xưa".

Với việc thành lập câu lạc bộ, nhiều chị em người Êđê được truyền thêm động lực để học và lưu giữ, phát huy nghề dệt - Ảnh: H’Xíu/VOV

Từ khi Câu lạc bộ ra đời, sắc màu thổ cẩm, âm thanh từ khung dệt lại hiện hữu dưới những nếp nhà dài ở khắp các buôn đồng bào Êđê ở Buôn Ma Thuột. CLB đã tạo động lực để những người phụ nữ Êđê thêm yêu nghề dệt và thấy rõ hơn trách nhiệm của mình trong việc lưu giữ, phát huy nghề truyền thống của cha ông.

Theo ông Từ Văn Hợi, Chủ tịch UBND xã Hòa Xuân, thành phố Buôn Ma Thuột, Câu lạc bộ dệt thổ cẩm thực hiện theo kế hoạch của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk về dự án “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch”, thuộc chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giai đoạn 2021-2030. Định hướng phát triển của địa phương trong thời gian tới là gắn văn hóa dân tộc, trong đó có nghề dệt thổ cẩm của đồng bào Êđể, với du lịch cộng đồng. Thành lập Câu lạc bộ Dệt thổ cẩm để phát huy truyền thống giá trị và hướng tầm nhìn đến mục đích lâu dài là sẽ cùng với du lịch cộng đồng để quảng bá những sản phẩm, những nét đẹp truyền thống văn hóa của người Êđê ở xã Hòa Xuân, góp phần cùng với đồng bào dân tộc trên địa bàn tỉnh, thành phố quảng bá những nét đẹp văn hóa của người đồng bào dân tộc giữ gìn, lưu truyền lại".

Trong không khí xuân tươi vui, những âm thanh nhịp nhàng, những đôi tay thoăn thoắt đang dệt nên những sắc màu hi vọng trên những tấm thổ cẩm Êđê.