Trong khuôn khổ cuộc thi âm nhạc quốc tế Intervision vừa qua, đại diện Việt Nam – ca sĩ Đức Phúc đã để lại ấn tượng sâu sắc không chỉ bởi giọng hát đầy cảm xúc, mà còn nhờ phần giao lưu tự nhiên, gần gũi với khán giả quốc tế.

Phía sau sự kết nối ấy là một gương mặt đặc biệt – Mikhail Osin, sinh viên năm thứ ba Khoa tiếng Việt, Viện Nghiên cứu các nước Á – Phi, Đại học Quốc gia Moskva mang tên M. V. Lomonosov, người đảm nhiệm vai trò phiên dịch cho Đức Phúc tại Intervision.

Sự xuất hiện của Mikhail không chỉ góp phần giúp phần trình diễn của nghệ sĩ Việt Nam trở nên trọn vẹn hơn trong mắt bạn bè quốc tế, mà còn thể hiện tình yêu và sự am hiểu sâu sắc của một người trẻ Nga dành cho văn hóa và ngôn ngữ Việt Nam. Chungs ta cùng gặp gỡ chàng sinh viên Nga yêu tiếng Việt này để nghe anh kể về hành trình học ngôn ngữ và cơ duyên trở thành phiên dịch tại Intervision.

Mikhail Osin phiên dịch cho ca sĩ Đức Phúc sau chiến thắng tại Intervision. Ảnh: baovanhoa.vn

Phóng viên (PV): Xin chào Mikhail. Bạn có thể chia sẻ lý do khiến bạn chọn học tiếng Việt không?

Mikhail Osin: Hồi nhỏ, tôi từng đến nhiều nước châu Á và sớm cảm thấy văn hóa nơi đây rất gần gũi, nên tôi muốn gắn bó cuộc đời mình với châu Á. Đã khá lâu kể từ ngày tôi chọn học tiếng Việt, nhưng tôi vẫn nhớ rõ khoảnh khắc ấy. Chỉ 15 phút trước hạn chót nộp đơn đại học, tôi xem qua danh sách các ngôn ngữ và nghĩ: tiếng Trung, tiếng Hàn, tiếng Nhật thì quá phổ biến, tôi muốn học thứ gì đó ít người học hơn nhưng vẫn thú vị và đầy tiềm năng. Năm đó, trường có mở lớp tiếng Việt, tiếng Thái và tiếng Indonesia. Tôi phân vân khá lâu rồi quyết định gọi cho bố – người có ảnh hưởng lớn đến tôi. Bố kể rằng hồi nhỏ từng gặp một đoàn người Việt ở nhà máy ông nội. Họ rất vui vẻ, thân thiện và cởi mở. Bố bảo: “Học tiếng Việt đi, con sẽ không hối hận đâu.” Và quả thật, cho đến giờ, tôi chưa từng hối hận về quyết định đó.

PV: Khi mới bắt đầu, điều gì khiến bạn bất ngờ hoặc khó khăn nhất?

Mikhail Osin: Lúc đầu, điều khó khăn nhất với tôi là thanh điệu, vì ở trường đại học không có giáo viên bản ngữ, chỉ có giáo viên người Nga. Mà tất nhiên, giáo viên người Nga thì không thể dạy thanh điệu giống như người Việt được. Tôi vẫn cố gắng hết sức và dần dần tôi đã cải thiện. Nhưng sau đó tôi lại gặp vấn đề trong giao tiếp. Còn bây giờ khó khăn lớn nhất với tôi là từ vựng. Tôi có thể nói, có thể dịch, nhưng luôn cảm thấy còn thiếu – tôi muốn nói ngày càng tự nhiên, trôi chảy hơn. Có lẽ đây là điều mà không ai học ngoại ngữ có thể tránh khỏi. Ngôn ngữ luôn thay đổi, luôn phát triển. Và tiếng Việt cũng vậy – mỗi năm lại độc đáo và phong phú hơn.

Nếu nói về điều thú vị nhất của tiếng Việt, thì ngoài hệ thống đại từ – thứ mà tôi luôn phải cân nhắc mỗi lần sử dụng – tôi còn thấy ngữ pháp tiếng Việt rất đặc biệt. Nó khác hoàn toàn so với tiếng Nga, khiến việc học trở nên vừa thách thức vừa hấp dẫn. Ngoài ra, có những từ tiếng Việt nghe khá giống tiếng Nga, điều đó khiến tôi càng thấy gần gũi hơn. Thực lòng mà nói, tôi có thể nói hàng giờ về vẻ đẹp của tiếng Việt.

PV: Qua việc học tiếng Việt, bạn thấy mình hiểu thêm điều gì về con người hay văn hóa Việt Nam?

Mikhail Osin: Trước hết, tôi tin rằng mỗi ngôn ngữ không chỉ là công cụ truyền đạt thông tin, mà còn phản ánh cách con người suy nghĩ. Và với tôi, học tiếng Việt giống như đặt chân đến một hành tinh hoàn toàn mới – khác biệt hoàn toàn với tất cả các ngôn ngữ tôi từng học trước đây. Ngay từ lần đầu tiên tiếp xúc, khi nhìn thấy bảng chữ cái Latinh quen thuộc, tôi đã có cảm giác gần gũi. Tuy vậy, ẩn sau bảng chữ cái tưởng như quen thuộc ấy là cả một kho tàng văn hóa đặc trưng và độc đáo – những điều không thể tìm thấy ở bất kỳ ngôn ngữ nào khác. Chính điều đó khiến tôi không ngừng ngưỡng mộ tiếng Việt. Nếu nói về điều khiến tôi ấn tượng nhất, thì có lẽ đó là sự tôn trọng tuổi tác được thể hiện rất rõ trong cách xưng hô hàng ngày. Ngoài ra, dù giữa người Việt và người Nga có nhiều khác biệt về lịch sử và tâm lý, thì chúng ta lại giống nhau ở không ít khía cạnh. Từ khiếu hài hước – điều tôi coi là “chỉ số” quan trọng nhất – cho đến cách giao tiếp và ứng xử với người khác, tôi cảm nhận được một sự gần gũi bất ngờ giữa hai dân tộc.

PV: Vậy cơ duyên nào đưa bạn đến với vai trò phiên dịch cho ca sĩ Đức Phúc tại cuộc thi Intervision?

Mikhail Osin: Thật ra, câu hỏi này rất hay, vì với tôi, dường như không có điều gì xảy ra trong đời mà là ngẫu nhiên – mọi thứ đều có “duyên số” nhất định. Việc tôi trở thành phiên dịch viên cũng đến theo cách như vậy. Một người bạn thân ở Việt Nam đã nhờ tôi phiên dịch trực tuyến một buổi nói chuyện về thiết kế. Tôi lập tức đồng ý để tích lũy thêm kinh nghiệm cho công việc của mình. Sau buổi dịch đó tôi nhận được lời mời dịch cho Intervision. Và buổi dịch hôm đó chính là lần gặp đầu tiên của ca sĩ Đức Phúc với ban tổ chức phía Nga. Thế là hoàn toàn tình cờ, tôi trở thành phiên dịch viên của anh ấy. Và thành thật mà nói, đây là một trải nghiệm vô giá – vừa độc đáo, vừa ý nghĩa. Tôi rất vinh dự khi có thể đóng góp công sức và năng lượng của mình cho một dự án mang tính lịch sử, và đặc biệt, được gặp gỡ những con người tuyệt vời như Đức Phúc và ê-kíp của anh. Đó là một kỷ niệm mà tôi sẽ luôn trân trọng.

PV: Khi dịch cho một nghệ sĩ Việt trong sự kiện quốc tế, điều khó nhất với bạn là gì?

Mikhail Osin: Tất nhiên, với một sự kiện lớn như Intervision, việc phát sinh một vài trục trặc nhỏ là điều khó tránh, vì có rất nhiều người cùng làm việc. Nhưng với tôi, thử thách lớn nhất có lẽ là việc phải đảm nhiệm cùng lúc hai vai trò – vừa là phiên dịch viên, vừa là cầu nối giữa ban tổ chức và ê-kíp của Đức Phúc. Có lúc, tôi vừa phải dịch, vừa phải giải quyết các vấn đề phát sinh cùng lúc. Dù vậy, cuối cùng thì mọi việc cũng ổn thỏa, và quan trọng nhất là tất cả mọi người đều vui vẻ. Một thử thách khác – đồng thời cũng là tình huống khá hài hước – là tôi gần như luôn phải dịch trong tình trạng “bị bất ngờ”. Không có thời gian chuẩn bị trước, nên tôi thường phải linh hoạt ứng biến ngay tại chỗ. May mắn là trong những lúc đó, sự nhạy bén và khéo léo của tôi đã phát huy đúng lúc.

PV: Theo bạn thì việc hiểu biết ngôn ngữ đóng vai trò gì trong phát triển quan hệ giữa nhân dân 2 nước?

Mikhail Osin: Theo tôi, ngôn ngữ là yếu tố quan trọng nhất trong giao lưu văn hóa và đóng vai trò then chốt trong mối quan hệ Nga – Việt. Ngôn ngữ luôn mang theo một “mã văn hóa” riêng. Hiểu biết ngôn ngữ giúp tôi trở nên thực sự thân thiết với con người Việt Nam. Điều này đã được nhiều chính trị gia cấp cao của cả Việt Nam và Nga hiện nay nhấn mạnh.

Mikhail Osin (thứ 2 từ trái sang) cùng các vũ công Việt Nam. Ảnh: baovanhoa.vn

PV: Bạn có cảm thấy giới trẻ ở hai nước chúng ta ngày nay đang quan tâm nhiều hơn đến văn hóa của nhau không?

Mikhail Osin: Thực sự, tôi cảm nhận rõ ràng giới trẻ ở hai nước chúng ta hiện đang quan tâm nhiều hơn đến văn hóa của nhau. Điều này không chỉ đến từ trải nghiệm cá nhân của tôi. Ví dụ, khi tôi mới bắt đầu học tiếng Việt, trong lớp chỉ có bốn người. Nhưng đến nay, các nhóm học đã tăng lên mười người, thậm chí hơn. Nhìn rộng ra, dựa trên bầu không khí chung trong quan hệ Nga – Việt hiện nay, có thể thấy rõ sự phát triển tích cực. Mỗi năm đều có thêm nhiều sự kiện được tổ chức, và quy mô, chất lượng của những sự kiện này đã vượt xa tưởng tượng so với ba hay bốn năm trước. Ví dụ điển hình là Tuần lễ Văn hóa Việt Nam được tổ chức ngay tại trung tâm Mátxcơva. Ngược lại, ở Việt Nam, tôi cũng thấy xu hướng tương tự với tiếng Nga. Tôi từng tổ chức một câu lạc bộ giao tiếp Nga – Việt, và thật sự đã có rất nhiều bạn trẻ đến tham dự vì họ có sự quan tâm thật sự đến tiếng Nga và muốn học ngôn ngữ này. Thậm chí, sau khi tôi dịch phần phát biểu của Đức Phúc trên sân khấu, rất nhiều bạn Việt Nam — kể cả những người tôi chưa từng quen biết — đã nhắn tin cho tôi. Họ chia sẻ rằng họ muốn học tiếng Nga và mong muốn một ngày nào đó có thể đạt đến trình độ dịch thuật như tôi. Vì vậy, tôi thật sự tin rằng giới trẻ ở cả hai nước chúng ta đang ngày càng quan tâm nhiều hơn đến văn hóa của nhau.

PV: Sau Intervision, bạn có dự định gì tiếp theo – có muốn tiếp tục gắn bó với Việt Nam hoặc làm việc trong lĩnh vực kết nối văn hóa Việt – Nga không?

Mikhail Osin: Trong tiếng Việt có câu: “Sông có khúc, người có lúc.” Có lẽ, đó là câu nói phản ánh chính xác cuộc đời tôi – bởi tôi thực sự không biết điều gì sẽ xảy ra trong tương lai. Tuy nhiên, có một điều mà tôi chắc chắn đã nhận ra sau vài năm vừa qua: tôi thực sự yêu mến Việt Nam – yêu văn hóa và con người nơi đây. Và có lẽ, nếu sự nghiệp của tôi suôn sẻ, tôi thật lòng muốn được làm việc tại Việt Nam. Dù sao thì cũng có rất nhiều cơ hội, bởi quan hệ hợp tác giữa Nga và Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ. Và một phần trái tim tôi đã thuộc về Việt Nam.

PV: Cảm ơn bạn đã nhận lời tham gia phỏng vấn và chia sẻ với chúng tôi những câu chuyện thật thú vị. Chúc bạn sẽ luôn thành công trên con đường học tập và sự nghiệp của mình!