รายการ “ศึกษาค้นคว้าเทศกาลตรุษเต๊ตของเวียดนาม” ณ พิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์เวียดนาม

เสาตุง

ในบริเวณบ้านเวียดที่ตั้งอยู่ในพิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์เวียดนาม ผู้เข้าร่วมงาน๒๐-๓๐คนกำลังยืนเป็นรูปครึ่งวงกลมแล้วมองไปที่ลานกว้างด้านหน้า ซึ่งเป็นจุดที่ตั้งเสาตุง คุณ เหงวียนซวนด่วาน นักวิจัยเกี่ยวกับวัฒนธรรมเวียดนามในชุดเสื้อยาวสีดำกำลังเตรียมพิธีเซ่นไหว้เจ้าที่เจ้าทาง ซึ่งสิ่งของเซ่นไหว้ประกอบด้วย ขนมข้าวต้นมัดใหญ่ ข้าวเหนียว๑จานและหมูยอ๑จานที่ถูกวางไว้บนโต๊ะปูด้วยผ้าสีขาว นี่เป็นพิธีกรรมที่สำคัญของชาวเวียดนามในช่วงตรุษเต๊ต เพื่อเตรียมให้แก่พิธีการตั้งเสาตุง อันดับแรกคือต้องเลือกต้นใผ่ โดยผู้ที่รับผิดชอบตัดต้นไผ่ต้องเป็นผู้ที่มีครอบครัวที่สมบูรณ์และมีความสุขตามความเชื่อของคนเวียดนามคือมีทั้งลูกชายและลูกสาวและถ้าหากเป็นปีคี่ บ้องไม้ไผ่ก็ต้องมีจำนวนเป็นเลขคี่ นาย เหงวียนซวนดว่านเล่าถึงความหมายของการตั้งเสาตุงและการแขวนสิ่งของที่มีความหมายบนเสาตุ้งว่า “บนเสาตุงจะมีการแขวนใบสับปะรดและระฆังที่ทำจากดินเพื่อไล่ผี ขนมข้าวต้มมัดใหญ่๒อัน คำกลอนคู่ตรุษเต๊ต ซึ่งเป็นสิ่งของที่จำเป็นสำหรับช่วงตรุษเต๊ต มีธัญพืช๕ชนิดในตะกร้าเพื่อสื่อถึงความผูกพันธ์กับอาชีพเกษตรกรรม ”
ภายหลังพิธีเซ่นไหว้ นาย ด่วานพร้อมเจ้าหน้าที่พิพิธภัณฑ์๒-๓คนได้ทำการตั้งเสาตุง โดยนายดว่านได้โปรยปูนขาวรอบๆเสาตุง ซึ่งมีความหมายว่า จุดที่ตั้งเสาตุงมีเจ้าของแล้ว
“นี่เป็นครั้งแรกที่ดิฉันได้รับชมพิธีการตั้งเสาตุง ดิฉันรู้มาว่า ในวันที่๒๓เดือน๑๒ตามจันทรคติทุกปี เทพเจ้าจะกลับขึ้นสวรรค์ ไม่มีผู้ดูแลมนุษย์ ดังนั้น ประชาชนจึงตั้งเสาตุงเพื่อขับไล่ภูตผีปีศาจ ไม่ให้ผีเข้าบ้าน”
“นี่เป็นช่วงเวลาที่ดีเพื่อพาลูกๆมาศึกษาเกี่ยวกับขนมธรรมเนียมประเพณีของชาวเวียดนาม เช่น พิธีตั้งเสาตุง พิธีเซ่นไหว้เทพเจ้าในช่วงตรุษเต๊ต มาที่นี่ ลูกๆได้ศึกษาเกี่ยวกับการจัดของบนหิ้งบูชาบรรพบุรุษ ปกติ ลูกๆไม่สนใจต่อเรื่องนี้แต่เมื่อมาที่นี่ ลูกได้ตั้งคำถามต่างๆ ซึ่งช่วยเพิ่มความรู้ให้แก่พวกเขา”

การสอนวิธีการห่อขนมข้าวต้มมัดใหญ่

เสียงประกอบ การแนะนำวิธีการห่อข้าวต้มมัดใหญ่ “หลานๆนำข้าวเหนียวที่คลุกไว้ใส่ในใบตองจิงครึ่งถ้วย ต่อจากนั้นใส่ถั่วเขียวบดที่ปั้นเป็นก้อนขนาดประมาณครึ่งกำมือ แล้วตามด้วยเนื้อหมูสามชั้นที่เตรียมไว้ ๑-๒ ชิ้น”

การเล่นประทัดดิน

เสียง“บุบบุบ”จากประทัดดินในบริเวณด้านหน้าอาคารใหญ่รูปว่าวของพิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์เวียดนามก็ดึงดูดความสนใจของนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ การเล่นประทัดดินเป็นการละเล่นพื้นเมืองของประชาชนในเขตที่ราบลุ่มภาคเหนือ ประทัดดินทำจากดินเหนียวที่ปั่นให้เป็นรูปวงรีหรือวงกลม เมื่อเล่น ผู้เล่นจะโยนประทัดดินไปไกลๆ ซึ่งจะทำให้เกิดเสียงดังเมื่อกระทบพื้น ตอนนี้ ที่พิพิธภัณฑ์ฯ นาย เจืองหงอกเถือง ผู้ที่ได้รับรางวัลที่๑ในการแข่งขันประทัดดินของหมู่บ้านเหียบหลึก ตำบลติ๋งยาง จังหวัดหายเยืองเมื่อปี๒๐๑๖กำลังยกประทัดดินขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง๖๐ซ.มและเขวี้ยงทิ้งอย่างสุดแรงจนทำให้เกิดเสียงดังมาก